Skip to main content

Anatomija,histologija i embrilogija

Šifra

S2AHE

Naziv predmeta

Anatomija, histologija i embriologija

Nastavnik

Prof. dr Zoran Milosavljević

Status predmeta

Obavezan

Godina

I

Semestar

2

Uslov

Odslušana nastava iz predmeta i položene predispitne obaveze.

Matičnost predmeta

Naučna oblast

Medicinske i zdravstvene nauke

Naučno polje

Osnovna medicina

Uža naučna oblast

Anatomija i morfologija, uključujući histologiju i embriologiju

Opis predmeta

Cilj

Upoznavanje studenta sa građom ljudskog tijela, strukturom tkiva i organa.

Ishodi učenja na nivou predmeta

  • Identifikuju i opišu skeletne, mišićne, neuralne, vaskularne i limfatičke strukture gornjih i donjih ekstremiteta, grudnog koša, abdomena, karlice, glave i vrata;
  • Identifikuju i opišu organe kardiovaskularnog, respiratornog i urogenitalnog sistema, kao i organe sistema organa za varenje;
  • Identifikuju i opišu organe čulog sistema;
  • Identifikuju i opišu dijelove centralnog i perifernog nervnog sistema;
  • Opišu i diskutuju o anatomskim subjedinicama i topografskim regionima ljudskog tijela kao i njihovom kliničkom značaju;
  • U potpunosti shvate međusobne odnose svih struktura i organa, što uključuje poznavanje topografske anatomije uz histološke i biohemijske implikacije koje proističu iz njihove makro, mikro i ultrastrukturne morfologije;
  • Usvajanjem anatomske terminologije dalje prate predkliničke, a posebno kliničke predmete, čiju osnovu predstavlja ova bazična morfološka nauka;
  • U potpunosti shvate i savladaju strukturnu i funkcionalnu vezu anatomskih struktura i da stečeno znanje primjene u kliničkim situacijama;
  • Vladaju osnovam histoloških tehnika i mikroskopskih metoda;
  • Poznaju opšte karakteristike strukturne organizacije ćelije;
  • Prepoznaju mikromorfološke karakteristike humanih tkiva i histološke odlike organa;
  • Shvate i diskutuju o načinu organizacije tkiva u organe i sisteme organa;
  • Poznaju ultrastrukturne karakteristike parenhimskih ćelija humanih organa;
  • Poznaju opšte karakteristike embriološkog razvoja tkiva;
  • Shvate posebne karakteristike morfogeneze organa i sistema organa.
  • Lociranje i upotreba važnih informacija iz oblasti opšte anatomije i njenih disciplina (neuroanatomija, angiologija, splanhnologija itd.), koje su ključne za praktičnu primjenu.
  • Rad sa virtuelnim sistemima prezentacije i korišćenje računara u tu svrhu;
  • Mogućnost ovladavanja tehnikama naučnoistraživačkog rada i izrada studentskih naučnoistraživačkih radova;
  • Osnovne tehnike izrade histoloških presjeka;
  • Tehnika mikroskopiranja;
  • Identifikacija osnovnih ćelija i tkiva;
  • Prepoznavanje histološke građe humanih organa i
  • Identifikacija karakterističnih ćelija i struktura koje ulaze u sastav normalnih humanih organa.

Sadržaj predmeta-teorijska nastava

  1. Uvod u histologiju. Istorija histologije i osnove histoloških metoda. Citologija. Uvod u anatomiju, osnovni anatomski termini, orijentacione linije i ravni, Podjela organa po sistemima. Opšta osteologija. Opšta artrologija. Zglobovi ruke.
  2. Histološke karakteristike i Podjela epitelnog tkiva. Opšta miologija. Podjela ruke na topografske regione. Fossa axillaris. Krvni sudovi gornjeg ekstremiteta Opšta neurologija. Plexus brachialis.
  3. Vezivno tkivo, arhitektonika tkiva, fiksne i lutajuće ćelije, ekstracelularni matriks. Podjela veziv. . Ossa membri inferioris. Os coxae, os sacrum, os coccygis. Karlični pojas kao celina. Art. coxae, art. genus, art. talocruralis, artt. pedis. Topografski regioni donjeg ekstremiteta
  4. Kostna srž. Sastav krvi i hematopoeza. Citološke karaketristike uobličenih krvnih elemenata. Mišići donjeg ekstremiteta.Živci donjeg ekstremiteta. Plexus lumbalis et sacralis. Arterijski, venski i limfni sudovi donjeg ekstremiteta.
  5. Mišićno tkivo. Podjela i histološke karakteristike. Nervno tkivo, neuron, glija ćelije. Centralni i periferni nervi. Nervni korpuskuli.  Grudni koš – granice i topografski predeli; orijentacione linije. Zidovi grudnog ,međurebarni prostor i sadržaj. Cavitas thoracis – podjela; Organa in situ. Trachea. Radix pulmonis. Pulmo et pleura. Diaphragma .
  6. Cirkulatorni sistem. Građa srca i krvnih sudova. Podjela i histološke kljarakteristike kapilara. Mediastinum superius: thymus, v. cava superior, v. brachiocephalica dextra et sinistra, n. phrenicus, n. vagus, Mediastinum posterius: oesophagus, aorta thoracica, nodi lymphatici mediastinales, ductus thoracicus i pritoke, ductus lymphaticus dexter, sistem vene azygos, truncus sympathicus Mediastinum inferius. Cor: spoljašnja i unutrašnja morfologija, građa. Pericardium.
  7. Imunski sistem. Limfociti, građa limfatičnih organa. Granice abdomena. Podjela abdomena na spratove i predele. Prednje - bočni trbušni zid i slabe tačke. Peritoneum. Podjela trbušne duplje. Cavitas peritonealis (Podjela). Podjela trbušnih organa u odnosu na peritoneum i peritonealnu duplju. Gaster; Intestinum tenue; Intestinum crassum.
  8. Digestivni sistem. Usna duplja, zub, jednjak, želudac, tahko i debelo crevo. Žlezde pridodate digestivnom sistemu. Hepar; Intrahepatični i ekstrahepatični žučni putevi. Pancreas;  Splen; Spatium retroperitonealae: granice i sadržaj.
  9. Respiratorni sistem. Nosna šupljina, larinks, traheja, bronh i bronhiole. Histološka građa alveole. Ren; Calices renales. Pelvis renalis. Ureter. Glandula suprarenalis. Površinska anatomija karlice: zidovi, otvori, dijametri, zglobovi (symphisis pubica; art. sacroiliaca). A. iliaca externa et interna. Perineum. Organske lože. Vesica urinaria. Rectum. Organa genitalia feminina. Organa genitalia masculuna.
  10. Urinarni sistem. Građa bubrega, uretera, mokraćne bešike i uretre. Kosti glave – Podjela. Zglobovi glave; zglobovi glave sa vratom; zglobovi vrata; art. temporomandibularis. Mišići vrata: platysma, m. sternocleidomastoideus, mm. supra - et infrahyoidei; Mm. scaleni. Mišići glave: mimični i mastikatorni; A. carotis communis; Vagina carotica i njen sadržaj; A. carotis interna; A. carotis externa; A. subclavia i njene grane; V. jugularis anterior et externa; Plexus cervicalis.
  11. Endokrini sistem. Histološke karakteristike endokrinih žlezda. Cavitas oris; palatum durum et mole. Glandulae oris. Isthmus faucium. Pharynx. Cavitas nasi et sinus paranasales. Larynx; Gl. thyroidea et parathyroidea;
  12. Koža i derivati. Organum visus: bulbus oculi, organa oculi accessoria. Nervi craniales II, III, IV, VI. Organum vestibulocochleare: auris externa, media et interna; n. VIII.
  13. Nervni sistem i čula. Centralni i periferni nervni sistem, moždanice, organ vida, sluha i ravnoteže. Uvod u CNS. Medulla spinalis; Medula oblongata et pons; Cerebellum;Mesencephalon; Diencephalon; 
  14. Reproduktivni sistem. Histološka građa muškog i ženskog reproduktivnog sistema.
  15. Telencephalon: spoljašnja morfologija, građa moždane kore, funkcionalne zone kore, limbički sistem, subkortikalne sive mase. Telencephalon: bela masa hemisfera.

Sadržaj predmeta-praktična nastava

  • Kosti gornjeg ekstremiteta (ossa membri superioris): clavicula, scapula, humerus, radius, ulna, ossa manus
  • Opšta morfologija ćelije: Polimorfizam ćelije i jedra.Struktura jedra; hromatin, nukleolus, Struktura citoplazme: Endoplazmatični retikulum, Golgi komplijeks, mitohondrija, lizozom, centriol, citomembrana. Mitoza, apoptoza, piknoza.
  • Regio axillaris et regio pectoralis; regio brachialis anterior. Fossa cubitalis; regio antebrachialis anterior et lateralis; palma manus. Regio scapularis et regio deltoidea; regio brachialis posterior. Regio antebrachialis posterior; dorsum manus
  • Površni epitel: ljuspast, kockast, cilindričan, pseudoslojevit, dvoredan i troredan. Slojeviti epiteli: pločasto slojevit, pločasto slojevit sa orožavanjem, prelazni epitel. Ultrastrukturna organizacija sekretorne ćelije. Žlezdani epitel. Os coxae, femur, patella, tibia, fibula, ossa pedis.
  • Mezenhimno tkivo: Rastresito vezivno tkivo, ultrastrukturna organizacija fibroblasta (EM). Sluzno vezivno tkivo. Tetiva. Retikularno vezivno tkivo. Masno vezivno tkivo. Hrkavica: hijalina,elastična, fibrozna. Koštano tkivo. Osteogeneza: endezmalna i enhondralna.
  • Hiatus subinguinalis, trigonum femorale, canalis adductorius, fossa poplitea.
  • Ekstramedularna hematopoeza. Hematopoeza u embrionalnoj jetri. Medularna hematopoeza: crvena kostna srž, masna kostna srž, mijelo, eritro i megakariocitopoeza. Krvni elementi. Razmaz krvi. Ultrastrukturna organizacija neutrofila, bazofila. Trombociti.
  • Nervno tkivo: nervna ćelija, Nisslov-a supstanca, nervna vlakna, mijelinski omotač. Senzitivni korpuskul. Sinapsa. Mišićno tkivo: glatko,  poprečnoprugasto, skeletno, srčano. Neuromišićna sinapsa.
  • Pulmo et pleura. Cor; Pericardium; Circulus sanguinus major et minor.

Krvni i limfni sudovi: arterije elastičnog i mišićnog tipa. Vene. Kontinuirani, fenestrirani i diskontinuirani kapilari. Limfni kapilari.

  • Gaster, omentum minus, omentum majus. Intestinum tenue et crassum. Mesenterium; Mesocolon;
  • Limfocit. Ultrastrukturna organizacija T i B limfocita i plazmocita (EM). Limfatični organi: limfni folikul, limfni čvor, slezina, timus, tonzila. Histološka organizacija i citološka analiza.
  • Hepar; Vesica billiaris, ductus choledochus. Pancreas; Splen; V. portae;  Portokavalne anastomize u zidovima i organima trbušne duplje.
  • Usna, jezik, papile jezika. Gustativni korpuskul. Gleđni organ. Periodoncijum. Jednjak, kardija, fundus želuca, pilorus, glandula gastrica propria. Duodenum, jejunum, ileum, kolon, apendiks.
  • Trbušni organi: topografski odnosi i projekcije.   
  • Pljuvačne žlezde: serozna, mukozna i mešovita. Pankreas : egzokrini  i endokrini. Jetra: strukturna organizacija, mikrocirkulacija, žučni kanalići, Kupffer-ove ćelije. Žučna kesa. Epiglotis, traheja. Pluća: respiratorna barijera. Bronh, bronhiola, alveola.
  • Kosti lobanje: os frontale, os sphenoidale, os ethmoidale, os temporale, os occipitale, os parietale;  Ossa faciei; Vertebrae cervicales.
  • Bubreg. Nefron. Mikrocirkulacija. Glomerul: jukstaglomerularni aparat. Ureter, vesica urinaria.
  • Endokrine žlezde: hipofiza, epifiza, šitasta žlezda, paratireoidna žlezda, nadbubrežna žlezda.
  • Kraniofacijalne duplje. Baza lobanje; otvori na bazi lobanje i sadržaj.
  • Koža: epiderm, derm, hipoderm. Dlaka. Lojna i znojna žlezda. Nokat. Mlečna žlezda.
  • Medulla spinalis; Truncus cerebri: Podjela i granice; Rhombencephalon:  Ventriculus III et IV. 
  • Centralni nervni sistem: cerebrum, cerebellum, medula spinalis, histološka organizacija. Oko: cornea, retina. Uvo: Ductus cochlearis, Corti-ev organ, crista ampullaris.
  • Telencephalon. Ventriculus lateralis
  • Muški reproduktivni sistem: testis, epididimis, ductus defferens, vesica seminalis, prostata, penis. Ženski reproduktivni sistem: ovarijum, tuba uterina, uterus, vagina.

Metode izvođenja nastave

Interaktivna predavanja ilistrovana slajdovima i video klipovima, laboratorijske vježbe, rad u maloj grupi, problem orijentisano učenje, demonstracije primjera.

Oprema za izvođenje nastave predmeta

Mikroskop, model; lutka sa unutrašnjim organima;  anatomski presjek bubrega, anatomski model oka, anatomski dvodjelni model srca.

Literatura-obavezna

1. Milisavljević, M. i saradnici, Klinička anatomija: Nauka.- Beograd, 1996

2.Milisavljević M., Maliković A., Atlas anatomije, Data Status Beograd, Beograd 2010.

3. Jovanović, S., Kargovska-Klisarova, A., Jeličić, N., Anatomija čoveka – Osteologija: Naučna knjiga.- Beograd 1988

4. Grupa autora, Embriologija čoveka: tekst i atlas.- Beograd: Data Status, 2010

5. Ukropina Milica, Histologija organskih sistema: praktikum.- Beograd: Biološki fakultet, 2010

6 . Trpinac   D.,   Obradović   M.:   Repetitorijum   histologije   i   embriologije:   Univerzitet   u

Beogradu-Medicinski fakultet, 2016.

7. Teofilovski   -   Parapid   G.:   Anatomija   čovjeka.-   Beograd:   Univerzitet   u   Beogradu-

Medicinski fakultet, 2007

Literatura-preporučena

  1. Snell, RS., Clinical Anatomy for Medical Students, Lippincott Williams & Wilkin  .- New York, 2000
  2. Sobotta,J., Atlas of Human Anatomy: Urban & Schwarzenberg, 1993
  3. Junqueira L.C., Carneiro J, Keeley R.O. Osnove histologije: Školska knjiga.- Zagreb, 1995.

Metrika predmeta

ECTS

Nastavne aktivnosti

Samostalni rad

studenta (SRS)

Ukupno časova

Predavanja

Vježbe

Drugi oblici nastave (DON)

7

45

30

/

135

210

Vrednovanje rada studenta

Predispitne obaveze

Završni ispit

Ukupno

Predavanja

Vježbe

Kolokvijum

Drugi oblici nastave (DON)

Pismeni

Usmeni

100

5

5

40

/

50

/

Društvene mreže

O univerzitetu

Univerzitet „Bijeljina" je nastao tako što je osnovan od strane Visoke škole „Koledž zdravstvene njege” Bijeljina, na osnovu Saglasnosti Ministarstva prosvjete i kulture Republike Srpske.

Misija Univerziteta je da omogući sticanje novih znanja, vještina i kompetencija prvenstveno kandidatima iz Semberije i okolnih regija, zatim Republike Srpske i Bosne i Hercegovine i iz drugih zainteresovanih zemalja. Odnosno, obavljanje obrazovne naučno-istraživačke djelatnosti i transfer znanja u privredi.